Mutfağımdaki abajur annemin bize evlenirken verdiği çiçekli, artık soluk bir parçaydı. Atmaya kıyamadım, on yıl öylece durdu. Sonunda bir akşam dolabın arkasından çıkan eski bir keten çarşafla onu yeniden kapladım; bir buçuk saatte, neredeyse bedavaya. Piyasada benzer bir abajura baktığımda 500-1000 TL arası fiyatlar görmüştüm, oysa evdeki artık kumaş ve biraz tutkalla aynı işi çıkarmak mümkün.
Evinizde gözünüze batan ama atamadığınız bir abajur varsa bu proje tam size göre. Metal iskeletli, kumaş kaplı abajurlar bu iş için en uygunu; plastik bir iskelet de olur, yeter ki sabit bir formu olsun. Aşağıda malzeme seçiminden kumaş ve ip yöntemlerine, ampul tercihinden sık yapılan hatalara kadar adım adım anlatıyorum.
Hangi malzemeler işinize yarar
Bu projenin en güzel yanı, malzemelerin çoğunu evde bulabilmeniz. Benim geçen seferki listem eski bir çarşaf ve çocuğumun kıyafetlerinden artan ipliklerdi. Etrafınıza bir bakın, gereken şeylerin çoğu zaten çekmecelerde duruyor:
- Kumaş parçaları: Eski bir tişört, yıpranmış çarşaf, kullanılmayan bir perde ya da kot pantolon. Desenli veya düz, tamamen zevkinize kalmış. Ben mutfağa uygun düz renkli keten seçtim.
- İpler: Jüt ipi, koton ip ya da yün iplik. Bunlar abajura doğal, sıcak bir doku katıyor. Jüt ipi rustik bir görünüm için en pratiği.
- Tutkal: Kumaş ve ip için kuruduğunda şeffaflaşan bir tutkal iş görür. Şeffaf ahşap tutkalı veya hobi tutkalı en güvenlisi; elinize bulaşırsa yıkanınca çıkar.
- Makas ve fırça: Kumaşı kesmek için keskin bir makas, tutkalı sürmek için küçük bir fırça ya da sünger. Evdeki eski bir makyaj fırçası bile olur.
- Mandal veya klemens: Kumaşı yapıştırırken geçici olarak tutturmak için işe yarıyor.
Malzemeleri seçerken evdeki artıkları değerlendirmek hem bütçeyi hem de dolabı rahatlatıyor. Kumaş daha modern ve düz bir görünüm verir, ip ise daha el yapımı ve bohem bir hava katar; kararsızsanız ikisini bir arada da kullanabilirsiniz.
Kumaş seçerken ağırlığına da bakın. Çok ince, transparan kumaşlar ışığı fazla geçirir ve altındaki iskeletin telleri belli olur; keten, pamuklu ya da hafif kalın bir dokuma, ışığı yumuşatarak daha dengeli bir aydınlatma verir. Koyu renk kumaşlar odayı loşlaştırır, açık ve kırık beyaz tonlar ise ışığı daha çok yayar. Odanızda ışığın nasıl bir his vermesini istediğinize göre karar vermek, sonradan pişman olmamak için iyi bir başlangıç.
Kumaşla kaplama adımları
Kumaşla kaplama en düzgün ve şık sonucu veren yöntem, özellikle aceleniz varsa. Önce abajuru nemli bezle silip tozunu alın ve kurumaya bırakın; yılların tozu boyanın değil ama tutkalın tutmasını bozar.
Ölçü alma ve kesme
Söktüğünüz eski kumaş, yeni kumaş için hazır bir şablondur. Yoksa iskeleti bir kağıda yuvarlayarak ya da mezurayla ölçün. Üst ve alt kenardan 2-3 cm, dikey birleşim kenarından 1 cm pay bırakın; bu paylar kumaşı iskelete sabitlemek için gerekli. Göz kararı kesmeyin, sonradan eksik parça çıkıyor.
Yapıştırma
Tutkalı bir kaba dökün. İskeletin küçük bir bölümüne ince bir tabaka tutkal sürün, kumaşı yavaşça yerleştirip elinizle bastırarak yapıştırın. Kumaşı gergin tutmak çok önemli; sarkarsa ışığı açtığınızda kırışıklıklar belli olur. Tüm abajuru bir kerede kaplamaya çalışmayın, bölüm bölüm ilerleyin, yoksa tutkal siz yetişemeden kurur.
Kenarları bitirme
Kumaşın kenarlarını içe katlayıp iskeletin alt ve üst halkalarına yapıştırın; bu hem temiz bir görünüm verir hem de kumaşın zamanla sökülmesini engeller. Katlamadan önce kenarı bir mandalla geçici tutturmak, tutkal kururken kumaşın kaymasını önlüyor. Dikey birleşim yerini bir kenarı diğerinin üzerine bindirerek gizleyin. İnce bir kurdele ya da şerit yapıştırırsanız birleşim yeri büsbütün kaybolur.
Kumaş kolay kesip püskül vermeye başlıyorsa, kesim kenarını çok ince bir şerit tekstil tutkalıyla mühürlemek dağılmayı durduruyor. Alt ve üst halkalara sardığınız kumaşın gerginliğini son kez kontrol edin; bir yer gevşek kalmışsa tutkal tamamen kurumadan düzeltmek mümkün, kuruduktan sonra düzeltmek ise çoğu zaman baştan sökmek anlamına geliyor.
İple sarma yöntemi
Daha rustik ve bohem bir tarz istiyorsanız ip kaplama tam size göre. İskeletin üst ya da alt halkasından başlayın, ipin ucunu tutkalla sabitleyin, sonra ipi iskeletin etrafına düzenli ve sıkı sararak ilerleyin. Ara ara tutkal sürmeyi unutmayın.
Her sıranın bir önceki sıraya sıkıca oturması gerekiyor; gevşek sararsanız aralardan ışık sızar ve dağınık bir görüntü oluşur. Düz sarmak zorunda değilsiniz: ipi yatay, dikey ya da çapraz sarabilir, farklı renklerle çizgiler veya geometrik desenler oluşturabilirsiniz. İki rengi birbirine örerek sarmak da hareketli bir sonuç veriyor.
İp kaplamada renk kadar kalınlık da önemli. Kalın jüt ipi hızlı ilerler ve belirgin, rustik bir doku verir; ince koton ip daha uzun sürer ama düzgün ve zarif bir yüzey oluşturur. İp bittiğinde ya da renk değiştireceğinizde, iki ucu iskeletin iç tarafında birbirine bağlayıp fazlasını kesmek, dışarıdan hiç fark edilmeyen temiz bir geçiş sağlıyor. Kalın iple kaplanmış bir abajur ışığı daha çok tutar ve odaya sıcak, gölgeli bir hava verir; bunu isteyip istemediğinize başlamadan karar verin.
Detaylar ve ampul seçimi
Temel kaplama bittikten sonra süsleme kısmı geliyor. Küçük boncuk, renkli kurdele, yapay çiçek, ponpon ya da dantel parçası ekleyebilirsiniz. Alt kenara sarkıtlar yaparsanız daha gösterişli durur; çocuk odası için yapıyorsanız kolay kopan küçük parçalardan uzak durun. Süslemeleri abartmamak genelde daha şık bir sonuç veriyor; tek bir kenara yapılan sade bir şerit ya da birkaç ponpon, her yeri süslemekten çok daha temiz duruyor.
Ampul seçimi görünüşü doğrudan etkiliyor. LED ampuller hem enerji tasarruflu hem uzun ömürlü olduğu için pratik. Işığın rengi de önemli: sıcak beyaz ışık dinlendirici bir atmosfer verir, soğuk beyaz ışık daha aydınlık bir ortam sağlar. Mutfak ve yemek alanı için sıcak beyaz genelde daha huzurlu duruyor. Kumaş kaplı abajurlarda ampulün kumaşa değmediğinden emin olun; ısınan ampul kumaşı yakabilir, bu yüzden LED'in düşük ısısı ek bir güvenlik.
Sık yapılan hatalar
Bu projede birkaç küçük hata sonucu bozuyor; hepsinin çaresi var:
- Sabırsızlık: Tutkal tam kurumadan abajuru kullanmak kumaşı kaydırır veya iz bırakır. En az 24 saat bekleyin.
- Yanlış tutkal: Sıcak silikon bir süre sonra kalkabilir. Kumaş ve ip için hobi tutkalı veya şeffaf ahşap tutkalı tercih edin.
- Gevşek kumaş: Yeterince gergin tutulmayan kumaş kırışır ve sarkar. Yapıştırırken bir elinizle sürekli gergin tutun, gerekirse birinden ikinci el isteyin.
- Gevşek ip: Sıkı sarılmayan ipin aralarından ışık sızar. Her sarışta ipi bir önceki sıraya iyice oturtun.
Eski eşyaları yenilemek, evinize kişisel bir dokunuş katmanın en ucuz yolu. Aynı mantıkla nakış gibi başka el işlerine de geçebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Abajur iskeletim yok, ne yapabilirim?
Eski bir tel sepet, kesilmiş plastik bir su şişesi, hatta kartondan bile iskelet yapabilirsiniz. Kartondan yuvarlak bir şablon çoğu zaman iş görür.
Hangi tutkalı kullanmalıyım?
Şeffaf kuruyan hobi tutkalı ya da ahşap tutkalı en iyisi. Kırtasiye ve hobi marketlerinde bulunur. Hızlı kuruyan ama size düzeltme payı bırakan bir yapıştırıcı seçin.
Kumaş yerine başka ne kullanabilirim?
Gazete, dergi sayfası, eski harita, hatta fotoğraf. Seçenek çok, ama ince kağıtlar kolay yırtıldığı için yapıştırırken dikkatli olun.
Çocuk odası için güvenli mi?
Evet. Yapıştırıcı seçimine dikkat eder ve yıkanabilir kumaş kullanırsanız hem güvenli hem temizliği kolay olur. Uçuşan küçük parçalı süslemelerden kaçının.
Ne kadar sürer?
Malzeme toplama hariç kaplama işlemi genelde 2-3 saat sürer. Abajurun büyüklüğüne ve seçtiğiniz tekniğe göre değişir ama çoğu abajuru bir akşamda bitirebilirsiniz.
Bütçeyi ne kadar zorlar?
Elinizdeki artık malzemelerle yapınca neredeyse hiç. Tutkal ve birkaç ek ip veya kurdele dışında masraf çıkmaz; yeni bir abajur almaktan çok daha ekonomik.
Evdeki o yorgun abajuru bulup önce iskeletini temizleyin. Küçük bir adımla başladığınızda, bir akşamın sonunda kendi elinizden çıkmış bir aydınlatmayla oturuyor olacaksınız.
Zeynep Şahin
Zeynep Şahin, on yılı aşkın süredir el sanatları ve evde üretimle uğraşan bir hobi yazarı. Hobi Rehber'de yeni başlayanların gözünden yazıyor: her rehberde gerçek malzeme maliyetleri, adım adım fotoğraflı anlatım ve kendi yaptığı hatalardan çıkardığı dersler var.
Yorum yap
Yanıtlanan: