Hafta başı kızım kreşten çatlamış ellerle geldi, benim dudaklarım da kış boyu kurumaktan gergindi. Marketten aldığım tüplere güvenim kalmadığı için mutfakta kendi kremimi yapmaya başladım. Arı balmumu, birkaç bitkisel yağ ve yarım saat; tarif bu kadar basit. Aşağıda hem dudak hem el için kullandığım karışımı gram gram anlatıyorum.
Hazır dudak nemlendiricilerinin çoğu petrol türevi (petrolatum) ve parafin bazlı. Bunlar dudakta film oluşturuyor ama nemi dışarıdan çekmiyor; kullanmayı bırakınca dudak daha kuru hissettiriyor. Kendi kremini yaptığında içine ne girdiğini bilirsin: balmumu, katı yağ, sıvı yağ ve E vitamini. Hepsi eczaneden ya da aktardan bulunuyor.
Bir marka dudak balmumunu "yoğun nem" diye alıp kullandıkça dudağımın daha çok kuruduğunu fark etmiştim; sonradan öğrendim ki içindeki dolgu maddeleri geçici bir parlaklık verip asıl nemi tutmuyor. Ev yapımı bir balmumunda ise dört-beş malzeme var, hepsi tanıdık. Bu şeffaflık, özellikle cildi hassas olan çocuklarda içimi rahatlatan asıl sebep oldu.
Balmumu ve yağların işlevi
Arı balmumu (beeswax), petek yapımında salgılanan doğal bir madde; erime noktası 62-64 derece civarında. Cildin üzerinde nefes alabilen ince bir bariyer kuruyor, nemi hapsediyor ama gözenekleri kapatmıyor. Kremin kıvamını da tek başına balmumu belirliyor: ne kadar çok koyarsan o kadar sert oluyor. Balmumu tek başına iş görmüyor, asıl işi yanındaki yağlarla dengeye girince yapıyor.
- Hindistan cevizi yağı: 24 derecenin altında katılaşır, avuçta hemen erir. Besleyici, cildin bariyerini güçlendirir.
- Shea (karite) yağı: Çok kuru ve çatlamış ciltler için ağır bir nemlendirici. Bebeklerin pişik bakımında bile kullanılan yumuşak bir katı yağ.
- Tatlı badem yağı: Hafif, cilde çabuk nüfuz eder, E vitamini bakımından zengindir. Sıvı formda kalır.
- E vitamini yağı: Yarım çay kaşığı bile kremin raf ömrünü uzatır, doğal bir antioksidan olarak yağların acımasını (ransidleşme) geciktirir.
Bu dört malzemeyi önceden tezgaha dizmek işini kolaylaştırır; balmumu soğuyunca hızlı hareket etmen gerekecek.
Kıvamın sırrı orandadır. Kabaca ağırlıkça 1 ölçü balmumu, 1 ölçü katı yağ (hindistan cevizi ve shea toplamı) ve 1 ölçü sıvı yağ (badem) dengeli bir dudak kremi verir. El kremi istiyorsan sıvı yağı biraz artır, balmumunu azalt; daha yumuşak, kolay yayılan bir doku çıkar. Tüp balmumu için karışım biraz daha sert, kavanoz için biraz daha yumuşak olmalı çünkü tüpten parmakla değil sürterek çıkarırsın. Bu oranı bir kez tutturduğunda sonraki partiler hep aynı kıvamda oluyor.
Adım adım yapım
İhtiyacın olanlar: 2 yemek kaşığı balmumu (yaklaşık 20-25 gram, granül ya da rendelenmiş), 2 yemek kaşığı hindistan cevizi yağı (yaklaşık 30 ml), 1 yemek kaşığı shea yağı (yaklaşık 15 gram), 2 yemek kaşığı tatlı badem yağı (yaklaşık 30 ml), yarım çay kaşığı E vitamini yağı ve istersen 5-10 damla uçucu yağ (lavanta ya da nane). Ekipman olarak ısıya dayanıklı bir cam kase, benmari için küçük bir tencere, spatula ve temiz balmumu tüpleri ya da küçük cam kavanozlar yeterli.
1. Benmari kur. Küçük tencereye bir parmak su koy, kaynayınca cam kaseyi üzerine otur; kase suya değmesin, sadece buharla ısınsın. Balmumu, hindistan cevizi yağı, shea yağı ve badem yağını kaseye koy. Kısık ateşte, ara ara karıştırarak 5-10 dakikada tamamen erit.
2. Ocaktan al, katkıları ekle. Karışım hâlâ sıcakken E vitaminini ve uçucu yağı ekle, homojen olana kadar karıştır. Bu aşamada acele et; balmumu soğudukça katılaşır.
3. Kaplara dök. Sıcak karışımı tüplere ya da kavanozlara dikkatle doldur. Küçük bir huni dökülmeyi azaltır.
4. Soğut. Oda sıcaklığında 1-2 saatte, buzdolabında yarım saatte katılaşır. Soğukta daha sert, sıcak havada daha yumuşak bir kıvam olur.
Bittiğinde eline, dudağına, tırnak etlerine hatta çatlak topuklara sürebilirsin. Küçük kavanozları süsleyip hediye de edebilirsin; annelik yaptığın çocuklar için koku eklemeden hazırlamak en iyisi.
Sık yapılan hatalar ve çözümleri
İlk seferde kıvamı tutturamayabilirsin; bu normal, deneme yanılma işi.
- Çok sert oldu: Balmumu oranı fazla. Tekrar erit, bir kaşık badem yağı ekle.
- Çok yumuşak oldu: Balmumu azalmış. Erit, yarım kaşık daha balmumu ekle.
- Yüzeyi pütürlü, yağlar ayrışmış: Karışım homojenleşmeden ya da çok hızlı soğumuş. Yeniden erit, iyice karıştır, buzdolabı yerine oda sıcaklığında yavaş soğut.
- Raf ömrü kısa: E vitaminini atlamış ya da kapları sterilize etmemiş olabilirsin. Kavanozları kaynar sudan geçirip kurut, kremi parmakla değil temiz bir spatulayla al.
Kendin yap işinin amacı kusursuzluk değil; içinde ne olduğunu bildiğin bir ürünü kendi ellerinle çıkarmak. İkinci denemede çok daha iyi olacak.
Sık Sorulan Sorular
Bu krem ne kadar dayanır?
Temiz kapta, E vitaminiyle ve güneşten uzakta saklarsan 6 ay ile 1 yıl arası tazeliğini korur. Sık kullanılan bir kavanoz zaten birkaç ayda biter.
Farklı yağlar kullanabilir miyim?
Jojoba, avokado ya da zeytinyağı deneyebilirsin. Balmumu ile katı yağ dengesini fazla bozmamaya çalış, yoksa kıvam kayar.
Çocuklar için güvenli mi?
Baz malzemeler doğal ve çocuk cildine uygun. Uçucu yağları ya çok az kullan ya da hiç ekleme; bebekler için saf, kokusuz versiyon en doğrusu.
Maliyeti marketten pahalı mı?
Malzemeleri ilk alışta bir miktar ödersin ama balmumu ve shea uzun süre gider; aynı malzemelerle defalarca krem çıkarırsın. Tek tüp alıp bitirmekten uzun vadede daha ucuza gelir.
Dudak ve el kremi dışında ne için kullanabilirim?
Aynı karışımın katı hali tırnak eti bakımı için de iyi geliyor; çatlamış topuklara yatmadan önce sürüp çorap giymek de işe yarıyor. Çok amaçlı bir bakım kavanozu gibi düşünebilirsin.
Uçucu yağ yerine doğal koku kullanabilir miyim?
Evet. Erime aşamasında küçük bir parça vanilya çubuğu ya da rendelenmiş portakal-limon kabuğu ekleyip sonra süzersen hafif, doğal bir koku alırsın. Bu tip eklemeler kremin raf ömrünü biraz kısaltabilir, o yüzden küçük partiler yap.
Bu akşam kızları uyuttuktan sonra kendine 15 dakika ayır; benmariyi kur, dört yağı erit, kavanozları doldur. Yarın sabah çatlak eline ilk sürdüğünde emeğinin karşılığını alacaksın. İlk denemende kıvam biraz kaçarsa erit, ayarla, tekrar dök; kendi ellerinle yaptığın hiçbir şey çöpe gitmez.
Zeynep Şahin
Zeynep Şahin, on yılı aşkın süredir el sanatları ve evde üretimle uğraşan bir hobi yazarı. Hobi Rehber'de yeni başlayanların gözünden yazıyor: her rehberde gerçek malzeme maliyetleri, adım adım fotoğraflı anlatım ve kendi yaptığı hatalardan çıkardığı dersler var.
Yorum yap
Yanıtlanan: