Sabun Bazı ile Şeffaf ve Çiçekli Dekoratif Sabun Tasarımları

İçinde kuru çiçekler görünen, mis kokulu şeffaf sabunlar, hazır sabun bazıyla evde birkaç saatte yapılır. Bu yöntem, kimyasallarla uğraşmayı ve uzun bekleme sürelerini ortadan kaldırdığı için sabun yapımına başlamanın en kolay yoludur. Ortaya çıkan sabunlar hem banyoda kullanılır hem de doğum günü, öğretmenler günü gibi anlar için el yapımı bir hediyeye dönüşür. Aşağıda yöntemin ne olduğundan malzemelere, adımlardan yaygın hatalara kadar gerekenler var.

Erit ve dök yöntemi nedir

Evde sabun yapmanın iki temel yolu vardır. Sıfırdan sabun yapımında yağlar ve sudkostik gibi kimyasallar tepkimeye sokulur; bu, dikkat ve koruyucu ekipman gerektiren ileri bir tekniktir. Bizim konumuz ise erit ve dök yöntemidir: sabunlaşma süreci fabrikada tamamlanmış hazır bir baz kullanılır.

Bu yöntemde sizin işiniz bazı eritmek, içine koku, renk ve süs eklemek ve kalıba dökmektir. Kimyasal tepkime ya da haftalarca kürlenme beklemek yoktur. Sudkostikle çalışmayı öğrenmek isterseniz onu soğuk sıkım sabun yapımı başlığında ayrı ele almak gerekir; başlangıç için erit ve dök çok daha güvenlidir.

Şeffaf baz neden tercih edilir

Sabun bazı piyasada şeffaf ve opak (beyaz) olmak üzere iki temel çeşitte satılır. Opak baz süt beyazı, dolgun bir görünüm verir; içine kattığınız süsler dışarıdan görünmez. Şeffaf baz ise transparan yapısı sayesinde içine yerleştirilen kuru çiçekleri ve renkleri gözle görünür kılar.

Çiçekli, katmanlı ya da içinde figür bulunan tasarımlar için şeffaf baz gerekir; çünkü tüm görsel etki içeride görünen süslerden gelir. Opak bazı daha çok tek renk, sade sabunlarda ya da şeffafla katman oluşturmak için kullanmak mantıklıdır.

Gerekli malzemeler

Malzemelerin çoğu ya mutfakta bulunur ya da hobi marketlerinden kolayca alınır:

• Şeffaf sabun bazı: Çiçeklerin görünmesi için şeffaf olan. Kiloluk almak birim maliyeti düşürür.
• Silikon kalıp: Sabunun kolay çıkması için en uygunu silikondur; çiçek, kalp, kare gibi çok sayıda biçim bulunur.
• Kuru çiçek: Lavanta, gül yaprağı, papatya, hatmi ya da hibiskus. Çiçeğin tamamen kuru olması şarttır.
• Esansiyel yağ veya sabun esansı: Gül, lavanta, vanilya, portakal gibi kokular; eczane ve aktarlarda bulunur.
• Sabun boyası: İsteğe bağlı. Gıda boyası da iş görür ama sabun boyası daha canlı renk verir.
• Isıya dayanıklı cam veya seramik kap: Bazı mikrodalgada ya da benmaride eritmek için.
• Sprey şişede alkol: Yüzeydeki kabarcıkları gidermek için; renksiz kolonya da olur.
• Bıçak veya rende: Bazı küçük parçalara ayırıp hızlı eritmek için.

Sabun bazını eritme

Önce bazı paketinden çıkarıp yaklaşık 1-2 cm'lik küçük küpler halinde kesin; parça ne kadar küçükse o kadar hızlı ve eşit erir. Eritmek için iki yol vardır. Mikrodalgada eritirken 30 saniyelik kısa aralıklarla ısıtıp her seferinde karıştırın. Baz aşırı ısınırsa bozulur ya da yanar, bu yüzden kaynatmaktan kaçının.

Benmari yöntemi biraz daha yavaş ama daha kontrollüdür: bir tencerede su kaynatın, üzerine ısıya dayanıklı kabı yerleştirin ve bazın su buharıyla erimesini bekleyin. Hangisi size pratikse onu seçin; ilk denemelerde benmari, sıcaklığı kaçırma riskini azalttığı için daha güvenlidir.

Bazın aşırı ısınıp ısınmadığını yüzeyinden anlayabilirsiniz. İyi erimiş baz akışkan ve berraktır; kenarlarda kabuk tutması ya da hafif sararma, sıcaklığın fazla olduğunu gösterir. Baz tamamen erimeden önceki son birkaç parçayı, ocaktan ya da mikrodalgadan alıp karıştırarak eritmek daha güvenlidir, çünkü kalan ısı bu küçük parçaları kendiliğinden çözer. Bir de tüm bazı tek seferde eritmek yerine ihtiyacınız kadarını eritmek, boşa ısıtıp bozmayı önler; artan katı bazı bir sonraki sefere saklayabilirsiniz.

Koku, çiçek ve renk ekleme

Baz tamamen eridiğinde önce kokuyu ekleyin. Esansı azar azar damlatın, çünkü fazlası geri alınamaz ve yoğun koku baş ağrısına yol açar. Genel bir ölçü olarak her 100 gram baz için 5-10 damla esans yeterlidir. Esansı, baz ateşten alındıktan hemen sonra ama hâlâ akışkanken eklemek en iyisidir; çok sıcak bazda bazı esansların kokusu uçabilir, çok soğumuş bazda ise karışma zorlaşır. Farklı kokuları birleştireceksen, örneğin lavanta ile portakalı, önce ikisini bir kaşıkta karıştırıp öyle eklemek dengeli bir sonuç verir.

Ardından kuru çiçekleri yerleştirin. Pratik bir yöntem, kalıbın tabanına bir miktar çiçek serpip üzerine sabunu dökmek, sonra biraz daha çiçek eklemektir; böylece çiçekler sabunun içinde dağılmış görünür. Taze çiçek kullanmayın: taze bitki sabunun içinde zamanla kararır ve çürür, tüm işi bozar. Bu yüzden bahçeden topladığınız çiçekleri önceden kurutmak gerekir; kuru çiçek hazırlama ve düzenleme bu iş için ayrı bir alışkanlık haline gelebilir.

Çiçeklerin sabunun içinde nereye yerleşeceğini kalıbın yönü belirler. Silikon kalıp ters çevrilerek çıkarıldığı için, kalıbın tabanına koyduğunuz çiçekler bitmiş sabunun üst yüzeyinde görünür. En gösterişli çiçekleri bu yüzden tabana yerleştirmek mantıklıdır. Çok fazla çiçek eklemek sabunu bulanıklaştırır ve şeffaflığı azaltır; birkaç iri yaprak ya da bir tutam küçük çiçek çoğu zaman yeterli etkiyi verir. Lavanta ve gül yaprağı sabunun içinde rengini uzun süre korurken, açık renkli papatya gibi çiçekler zamanla hafif kahverengiye dönebilir; bunu göze alıp almadığınıza göre seçim yapın.

Renk isterseniz bu aşamada bir iki damla sabun boyası ekleyin ve yoğunluğa göre artırın. Farklı renkleri karıştırarak kendi tonunuzu oluşturabilirsiniz. Karıştırırken yavaş hareket edin; hızlı karıştırma içine hava sokarak sabunu kabarcıklı bırakır.

Şeffaf bazda az boya kullanmak önemlidir. Şeffaf sabunun görsel çekiciliği ışığı içinden geçirmesinden gelir; fazla boya bu şeffaflığı kapatır ve içindeki çiçekler görünmez olur. Bir iki damlayla başlayıp rengi kademe kademe koyulaştırmak en güvenli yoldur. Katmanlı sabun yapmak isterseniz, önce bir renk döküp yüzeyi hafifçe donmaya bırakın, sonra ikinci rengi üzerine dökün; iki katman arasına alkol spreyi sıkmak, katmanların birbirine tutunmasına yardımcı olur. Mika tozu eklemek de sabuna ışıltı katar ama yine az miktarda kullanmak, sonucun doğal görünmesini sağlar.

Kalıba dökme ve kabarcıkları giderme

Eriyen sabunu yavaşça kalıplara dökün. Kalıpları ağzına kadar doldurmayın, çünkü soğurken hafif büzüşürler. Her kalıba eşit miktar dökmeye çalışırsanız sabunların boyu tutarlı olur. Dökerken kabı kalıba yakın tutmak, yüksekten dökülen sabunun hava kabarcığı yapmasını azaltır. Kalıbı düz ve sabit bir yüzeye yerleştirmek de önemlidir; eğimli bir zeminde donan sabunun bir tarafı kalın, diğer tarafı ince çıkar. Birden fazla kalıp dolduracaksanız, bazın kabında donmaya başlamaması için hızlı çalışmak gerekir; baz kabın içinde katılaşırsa yeniden kısa süre ısıtıp akışkan hale getirebilirsiniz.

Döküm sonrası yüzeyde küçük baloncuklar oluşabilir. İşte alkol spreyi burada devreye girer: yüzeye bir iki fıs sıktığınızda kabarcıklar anında kaybolur. Bu adım sabunun yüzeyini pürüzsüz gösterdiği için hediye amaçlı sabunlarda özellikle işe yarar; atlanırsa üst yüzey köpüklü ve dağınık kalır.

Soğutma, saklama ve terleme

Sabunlar oda sıcaklığında yaklaşık 1-2 saatte donar; bazın türüne göre süre değişir. Acele ediyorsanız buzdolabına koyarak süreyi yarım saate indirebilirsiniz. Tamamen sertleşmeden kalıptan çıkarmaya çalışmayın. Silikon kalıptan sabunlar kolayca ayrılır; çıkmakta zorlanırsa kalıbı hafifçe esnetin ya da kenarlardan bastırın, asla zorlayıp kırmayın.

Şeffaf sabunlar gliserin içerdiği için havadaki nemi çeker ve yüzeyinde su damlacıkları oluşur; buna "terleme" denir. Bu, sabunun bozulduğu anlamına gelmez ama görünümü hoş değildir ve koku zamanla uçar. Önlemek için sabunları kalıptan çıkar çıkmaz streç filme sarın ya da kapalı kapta saklayın. Nemden ve doğrudan güneşten uzak tutulduğunda bu sabunlar yaklaşık 6 ay ile 1 yıl arası tazeliğini korur.

Hediye edecekseniz ambalaj sabunun kalıcılığını da destekler. Streç filmle sıkıca sardıktan sonra küçük bez torbaya koyup kurdele bağlamak, hem görünümü şık kılar hem de nemle temasını azaltır. Farklı koku ve renklerdeki sabunları ayrı ayrı sarmak, kokuların birbirine karışmasını önler. Banyoda kullanacaklarınızı ise kullanımdan hemen önce açmak, terlemeyi geciktirir. Nane ya da narenciye gibi ferah kokular banyoda; lavanta ve vanilya gibi yumuşak kokular ise yatak odası ya da dolap için daha uygundur.

Sık yapılan hatalar

İlk denemelerde tekrarlanan hatalar bellidir ve hepsi kolayca önlenir:

• Esansı abartmak: Fazla koku hem baş ağrıtır hem de geri alınamaz; 100 gram başına 5-10 damlada kalın.
• Taze çiçek kullanmak: Taze bitki sabunun içinde kararıp çürür; yalnızca tamamen kuru çiçek kullanın.
• Alkol spreyini atlamak: Yüzey kabarcıklı kalır; dökümden hemen sonra bir iki fıs sıkın.
• Sabırsızlık: Tam donmadan kalıbı açmak sabunu yamuk ya da kırık çıkarır; süreye uyun.
• Açıkta saklamak: Şeffaf sabun nemi çeker ve terler; her zaman paketleyin.

Normal sabunun bu yöntemde işe yaramadığını da unutmayın; normal sabun nihai üründür, eritilip yeniden şekillendirilecek yapıda değildir. Bu yüzden mutlaka erit-dök için üretilmiş sabun bazı kullanmak gerekir. İlk partiyi az miktarda bazla, tek renk ve birkaç kuru çiçekle deneyin; koku ölçüsünü ve döküm hızını bir kez oturttuktan sonra katmanlı, çok renkli ya da figürlü tasarımlara rahatça geçebilirsiniz. Çocuklar eritme dışındaki kısımlarda, çiçek seçme ve kalıba yerleştirmede size eşlik edebilir.

Zeynep Şahin

Zeynep Şahin, on yılı aşkın süredir el sanatları ve evde üretimle uğraşan bir hobi yazarı. Hobi Rehber'de yeni başlayanların gözünden yazıyor: her rehberde gerçek malzeme maliyetleri, adım adım fotoğraflı anlatım ve kendi yaptığı hatalardan çıkardığı dersler var.