Palet Tahtasından Bahçe Bankı Yapımı Hafta Sonu Projesi

Geçen yaz balkonumda oturacak düzgün bir yer yoktu; akşamları ya ayakta ya da mutfaktan taşıdığım sandalyede takılıyordum. Hazır bahçe banklarının fiyatına bakınca da vazgeçtim, çünkü en sade modeller bile bin liradan başlıyordu. Sonra köşede duran birkaç nakliye paleti gözüme çarptı. Bir hafta sonunu ayırıp bunlardan bir bank çıkardım. Aşağıda o işi, gerçekten evde yapılabilir haliyle adım adım anlatıyorum.

Palet mobilya son yıllarda moda oldu ama işin cazip yanı estetiği değil; ahşabın zaten kurumuş, oturmuş ve dayanıklı olması. Nakliye paleti taşıma yükü için üretildiğinden tahtalar kalın ve sağlam çıkıyor. Marangozluk bilgin sıfır olsa da sorun değil, çünkü burada ince geçme ya da zıvana gibi işlemler yok; kesme, zımparalama ve vidalamayla sınırlı kalıyorsun. En çok zaman alan kısım paleti sökmek ve zımparalamak; asıl montaj birkaç saatte bitiyor.

Hangi palet güvenli, hangisinden uzak durmalı?

Her palet bu iş için uygun değil. İlk topladığım paletlerden biri kimyasal işlem görmüştü; sonradan öğrendim ki bu tür ahşap oturma alanına hiç girmemeli. Ayırt etmek için paletin yan tahtasındaki damgaya bak:

• HT (Heat Treated): Isıyla kurutulmuş, kimyasal içermez. Dış mekan ve oturma için en güvenli seçim; genelde açık renkli olur.
• MB (Methyl Bromide): Metil bromür ile ilaçlanmış. Özellikle çocuklu evde kullanma; çoğu zaman daha koyu renkli, bazen küflü görünür.

Damganın yanında kırık, çürük, yağ veya boya bulaşmış paletleri de ele. Uzun süre yağmur altında kalmış olanlar zayıflar. Gıda taşımacılığında kullanılan paletler genelde daha temizdir. Bu paletleri sanayideki mobilyacılardan, market arkalarından ya da depoların atık köşesinden çoğu zaman ücretsiz alabilirsin; birçok işletme onları atmakla uğraşmak istemez.

Damganın yanında iki harf daha görebilirsin: "DB" (debarked, kabuğu soyulmuş) sorun değil, ama eski paletlerde geçen "EPAL" ya da "EUR" ibaresi genelde standart ve tekrar tekrar kullanılan sağlam paletlere işaret eder; bu tip paletler bank yapımı için ideal. Paleti eve almadan önce burnunu yaklaştırıp koklamakta da fayda var: keskin kimyasal, mazot ya da küf kokusu geliyorsa, ne kadar sağlam görünürse görünsün oturma alanına girmemeli. Ben ilk seferinde bir paleti sırf görünüşü düzgün diye almış, eve gelince kokusundan vazgeçmiştim.

Malzeme ve araç listesi

Özel bir atölyeye gerek yok; listenin çoğu zaten evde bulunur. El aletlerinin bakımlı olması işi hızlandırır, örneğin körelmiş bir testere tahtayı yırtar.

Adım adım bank yapımı

Bu cuma akşamı başlayıp pazar akşamı bitirebileceğin bir iş. Acele etmene gerek yok; parçaları kurutmak ve vernik aralarında beklemek zaten zaman istiyor.

1. Paletleri sök. Paleti yere yatır, çekiç ve manivelayla tahtaları çivili yerlerden ayır. İnatçı çivileri sökmeye uğraşmak yerine tahtanın dibinden kes. Ayırdığın tahtaları boylarına göre grupla.
2. Zımparala. Önce 60-80 kum kaba zımparayla eski yüzeyi al, sonra 120-180 kum ince zımparayla kenar ve köşeleri pürüzsüzleştir. Toz maskesini takmayı unutma; kıymık batması bu işin en sık şikayeti.
3. İskeleti kur. 40-45 cm boyunda 4 bacak ve yaklaşık 40 cm derinlikte 2 yan destek kes. Her birleşim noktasına en az iki vida atarak iki adet U şeklinde çerçeve yap; bunlar bankın yanlarını oluşturacak.
4. Oturma ve sırtı monte et. Oturma için 3-4 tahtayı aralarında birkaç milimetre boşluk bırakarak çerçevelere vidala; bu boşluk yağmur suyunu akıtır. Sırt tahtalarını hafif geriye eğimle sabitlersen bel daha rahat dayanır.
5. Güçlendir. Bacak aralarına 1-2 çapraz destek tahtası ekle. Ortadaki çökmeyi ve sallanmayı asıl bu destek keser.
6. Koru. Tozu nemli bezle al, ardından şeffaf vernik ya da dış cephe ahşap boyasından iki ince kat sür, her kat arasında kurumasını bekle. Ahşabın doğal rengini korumak istersen şeffaf vernik en temiz sonucu verir.

Rahat bir bank için ölçüler

Bankın oturaklı olması gözden çok ölçüye bağlı. Yıllardır kullanılan konfor aralıkları burada da geçerli: oturma yüksekliğini yerden 40-45 cm arasında tut, çünkü daha alçakta kalkarken zorlanırsın, daha yüksekte ayakların boşta kalır. Oturma derinliği yine 40-45 cm ideal; bundan fazlası belini boşa düşürür. Sırtı dik değil, yaklaşık 100-105 derece hafif geriye eğimle sabitlersen omuzların rahat eder. İki kişilik bir bank için toplam genişliği 110-120 cm civarında planla; kişi başı yaklaşık 55-60 cm oturma alanı yeterli oluyor.

Palet tahtaları 2-2,5 cm kalınlığında olduğu için oturma yüzeyini üç dört tahtayla oluşturmak yükü rahat taşıyor. Üstüne 5-6 cm kalınlığında bir sünger minder atarsan hem konfor artıyor hem de tahtalar arasındaki boşluk hissedilmiyor. Minderi dış mekana uygun, su geçirmez kumaşla kaplarsan yağmurda ıslanma derdi de olmuyor. Bu ölçüleri kağıda çizip kesime öyle başlamak, sonradan sökme takma derdini büyük ölçüde bitiriyor.

Sık yapılan hatalar

Zımparayı aceleye getirmek listenin başında; yarım zımparalanmış bir tahta ilk oturuşta kıymık batırır. MB damgalı bir paletle başlamak da baştan kaybettirir, çünkü ne kadar uğraşırsan uğraş kimyasal ahşabın içinde kalır. Gevşek bıraktığın her vida zamanla sallanmaya, sallanma da bağlantıların açılmasına döner; bu yüzden montaj bittiğinde tüm vidaları bir kez daha sık. Dış mekanda korumasız bırakılan bank bir sezonda çatlar, o yüzden her bahar bir kat vernik tazelemek ömrünü belirgin uzatır.

Paletleri ücretsiz bulduğunda geriye yalnızca vida, zımpara kağıdı ve vernik masrafı kalıyor; hepsi birkaç yüz lirayı geçmiyor. Üç yıldır balkonumda duran ilk bank hâlâ sağlam, tek yaptığım her ilkbahar üstüne bir kat vernik atmak. Köşede bekleyen paletlerin varsa, bir hafta sonu ayır ve en kısa tahtadan başla; ölçüyü doğru alıp sabırlı davrandığın sürece bu iş şaşırtıcı derecede affedici.

Zeynep Şahin

Zeynep Şahin, on yılı aşkın süredir el sanatları ve evde üretimle uğraşan bir hobi yazarı. Hobi Rehber'de yeni başlayanların gözünden yazıyor: her rehberde gerçek malzeme maliyetleri, adım adım fotoğraflı anlatım ve kendi yaptığı hatalardan çıkardığı dersler var.