Evde Ceviz ve Badem Sütü Yapımı: Bitkisel Süt Alternatifleri
Sabahları kahvaltıyı hazırlarken mutfak tezgahına ne kadar çok kavanoz ve kutu doldurduğumu hatırlıyorum. Kahvaltılık gevreğin üzerine bir sürü farklı tohum, yemiş serper, yanına da sütü koyardım. Ama sonra bir baktım, benim yaptığım kahvaltının maliyeti resmen bir öğle yemeği parası! Hele bir de o kahvaltılıklara özel sütlerden alıyorsam... Ah, o masraflar!
Bu durum beni biraz düşündürdü. Neden daha basit ve ekonomik bir yol denemiyorum ki? İşte o an aklıma evde bitkisel süt yapma fikri düştü. Özellikle ceviz ve badem sütü, hem çok besleyici hem de yapımı sandığımdan çok daha kolay çıktı. Bu yazıda, bu lezzetli ve sağlıklı alternatifleri evde nasıl hazırlayabileceğinizi, nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatacağım. Biraz yorgun, biraz dağınık bir anne olarak kendi deneyimlerimi de paylaşacağım, içiniz rahat olsun.
Neden Evde Bitkisel Süt Yapmalı?
Peki, neden marketten hazır alıp da uğraşasınız ki diye sorabilirsiniz. Haklısınız. Ama işin içine girince anlıyorsunuz ki, evde yapılanın tadı başka, besleyiciliği başka oluyor. Hem de cebiniz için gerçekten fark yaratıyor.
Şöyle düşünün; marketlerde satılan bitkisel sütlerin içeriğini hiç okudunuz mu? Bir sürü katkı maddesi, kıvam artırıcı, şeker... Bazen en masum görüneninde bile bir sürü kimyasal olabiliyor. Kendi yaptığınızda ise sadece iki, bilemedin üç malzeme var: Neredeyse tamamen yemiş ve su. Bir de isterseniz tatlandırmak için hurma ya da bal gibi doğal şeyler ekleyebilirsiniz tabii. Hem çocuklar için hem de kendiniz için daha sağlıklı bir alternatif oluyor.
Bir diğer önemli nokta da maliyet. Bir litre hazır badem sütünün ortalama fiyatı ne kadar? Kendi badem sütünüzü yaptığınızda, bir litre için harcadığınız yemiş ve su maliyeti bunun yarı fiyatına, hatta bazen daha da azına geliyor. Özellikle düzenli olarak bitkisel süt tüketiyorsanız, uzun vadede cebinizde ciddi bir fark yaratacaktır. Benim gibi iki çocukla bütçe hesapları yaparken bu detaylar gerçekten hayat kurtarıyor.
Temel Bilgiler: Hangi Yemişler, Ne Kadar Su?
Evde bitkisel süt yapmanın temeli aslında çok basit: Yemişleri ıslatmak, püre haline getirmek ve suyu süzmek. Ama bu basitliğin içinde bile dikkat edilmesi gereken birkaç püf noktası var. Öncelikle hangi yemişleri kullanabileceğimize bir bakalım.
En popüler olanlar tabii ki badem ve ceviz. Badem sütü hafif ve biraz tatlımsı olurken, ceviz sütü daha yoğun ve kremsi bir kıvamda oluyor. Bunların dışında fındık, kaju, hatta yulaf ve pirinç gibi alternatifler de var ama bugün özellikle ceviz ve bademe odaklanacağız.
Islatma Süresi ve Önemi
Bu işin en önemli adımı yemişleri ıslatmak. Neden mi ıslatıyoruz? Hem yemişlerin daha kolay püre haline gelmesini sağlıyor hem de içlerindeki bazı istenmeyen bileşenlerin (antosiyaninler gibi) suya karışıp gitmesine yardımcı oluyor. Yani daha sindirilebilir bir hale getiriyor.
- Bademler: Genellikle en az 8 saat, tercihen bir gece önceden ıslatılmalı. Eğer vaktiniz yoksa, sıcak suda 1-2 saat bekletmek de bir miktar yumuşamasını sağlar ama tam verim için uzun süre ıslatmak en iyisi.
- Cevizler: Cevizler daha çabuk yumuşar. Genellikle 4-6 saat yeterli olur. Eğer acımsı bir tat olmasını istemiyorsanız, bu süreye dikkat etmek önemli.
Islattıktan sonra yemişlerin suyunu iyice süzüp, üzerlerine temiz su eklemeyi unutmayın. Eski suyu kullanmıyoruz, tadı hiç hoş olmuyor.
Oranlar Nasıl Olmalı?
Bu tamamen sizin damak zevkinize ve istediğiniz kıvama bağlı. Ama genel bir başlangıç noktası verebilirim:
- Kıvamlı Süt: 1 su bardağı yemiş için 2-3 su bardağı su. Bu oranla daha yoğun, kahvede veya tatlılarda kullanabileceğiniz bir süt elde edersiniz.
- Daha Sıvı Süt: 1 su bardağı yemiş için 4 su bardağı su. Kahvaltılık gevrekle veya smoothie’lerde kullanmak için ideal, daha hafif bir kıvam.
Ben genellikle ilk denemelerde 1'e 3 oranını kullanıyorum. Sonraki denemelerde kendi damak zevkime göre suyu azaltıp çoğaltıyorum. Unutmayın, ilk denemede mükemmel olmak zorunda değil.
Evde Badem Sütü Nasıl Yapılır?
Şimdi gelelim işin en keyifli kısmına, yani yapım aşamasına. Gerekli malzemeler ve adımlar oldukça basit.
Adım 1: Hazırlık
En az 8 saat veya bir gece önceden ıslattığınız bir su bardağı kadar bademi iyice süzün. Kabuklarını soymak zorunda değilsiniz ama soyarsanız sütünüz daha açık renkli ve pürüzsüz olur. Benim bazen vaktim olmuyor, kabuklarıyla yapıyorum, tadında çok büyük bir fark olmuyor açıkçası.
Ardından blender'ınıza veya mutfak robotunuza 3 su bardağı kadar temiz suyu ekleyin. Hangi suyu kullanacağınız da önemli tabii. Filtrelenmiş su kullanırsanız sütünüzün tadı daha saf olacaktır.
Adım 2: Püre Haline Getirme
Süzdüğünüz bademleri suyun içine ekleyin. Blender'ın kapağını kapatın ve yüksek devirde yaklaşık 1-2 dakika kadar çalıştırın. Bademlerin tamamen püre haline gelmesi ve suyla bütünleşmesi gerekiyor. Blender’ınızın gücüne göre bu süre değişebilir. Mutfak robotu kullanıyorsanız biraz daha uzun sürebilir.
Karışım kremsi bir süt haline gelmeli. Eğer tanecikler kalırsa biraz daha çalıştırın. Eğer çok kalın bir kıvam alırsanız, yarım bardak kadar daha su ekleyebilirsiniz.
Adım 3: Süzme İşlemi
İşte bu adım biraz sabır istiyor. Karışımı ince bir tülbent, süzgeç veya özel süt torbasına dökün. Tülbent kullanacaksanız, kenarlarını bir araya toplayıp iyice sıkın. Tüm sıvının akmasını sağlayın. Bu aşamada çıkan posayı atmayın, onu da anlatacağım!
Eğer süt torbası kullanıyorsanız işiniz daha kolay olur. Sadece torbayı sıkmanız yeterli.
Adım 4: Tatlandırma ve Saklama (İsteğe Bağlı)
Süzdüğünüz sütü tekrar blender'a alın. Eğer tatlandırmak isterseniz, bu aşamada 1-2 adet hurma (çekirdeklerini çıkarın), bir çay kaşığı bal veya akçaağaç şurubu ekleyebilirsiniz. Birkaç damla vanilya özütü de çok yakışır.
Tekrar birkaç saniye blender’dan geçirin. İşte badem sütünüz hazır! Temiz bir şişeye veya kavanoza aktarıp buzdolabına kaldırın. Genellikle 3-4 gün içinde tüketilmesi önerilir. Benim çocuklar bayıldığı için 2 günde bitiyor zaten.
Evde Ceviz Sütü Nasıl Yapılır?
Ceviz sütü yapmak badem sütüne çok benziyor ama birkaç küçük farkı var.
Adım 1: Hazırlık
Bir su bardağı kadar cevizi 4-6 saat kadar ıslatın. Sonra suyunu iyice süzüp, üzerine 3 su bardağı kadar temiz su ekleyin. Cevizlerin acılaşmaması için ıslatma süresini çok uzun tutmamaya özen gösterin.
Adım 2: Püre Haline Getirme
Islanmış cevizleri ve suyu blender'a alın. Yüksek devirde yaklaşık 1-2 dakika kadar çekin. Cevizlerin yağ oranı daha yüksek olduğu için daha çabuk kremsi bir kıvam alacaktır.
Adım 3: Süzme İşlemi
Badem sütünde olduğu gibi, karışımı tülbent veya süt torbası yardımıyla süzün. Ceviz sütünün posası da yine bir kenara ayrılacak.
Adım 4: Tatlandırma ve Saklama
Ceviz sütünüzü de dilerseniz hurma, bal veya vanilya ile tatlandırıp tekrar blender’dan geçirebilirsiniz. Sonra buzdolabında saklayın. Ceviz sütü de en fazla 3-4 gün tazeliğini korur.
Kullanılmayan Posalar Ne Olacak? (Atmayın!)
İşte burası işin bence en güzel yanı! Sütü süzdükten sonra elinizde kalan yemiş posaları var ya, sakın onları atmayın. Onlar resmen birer hazine.
Badem veya ceviz posasını kurutarak un haline getirebilirsiniz. Kurutmak için en kolayı, yağlı kağıt serilmiş bir tepsiye yayıp oda sıcaklığında birkaç gün bekletmek veya çok düşük derecede fırında kurutmak. Kuruduktan sonra mutfak robotunda çekerek badem unu veya ceviz unu elde edebilirsiniz. Bu unları keklerde, kurabiyelerde, pankeklerde rahatlıkla kullanabilirsiniz.
Ya da daha pratik bir yöntem olarak, taze kalan posayı doğrudan kek hamuruna, kurabiye hamuruna, smoothie'lerin içine ekleyebilirsiniz. Böylece hem besleyiciliği artar hem de israf olmamış olur. Ben genellikle kurabiyelerin içine katıyorum, ekstra bir lezzet veriyor.
Sık Yapılan Hatalar ve Çözümleri
Her başlangıçta olduğu gibi, evde bitkisel süt yaparken de bazı hatalar yapabiliyoruz. Ama bunlar dünyanın sonu değil!
Her şeyi mükemmel yapmak zorunda değilsin. Denemekten vazgeçme yeter!
1. Süt Çok Sıvı Oldu: Bu genellikle su oranını fazla kaçırdığınızda olur. Bir dahaki sefere yemiş miktarını aynı tutarak su miktarını azaltın. Ya da mevcut sütünüzü daha yoğun bir kıvam elde etmek için biraz daha yemiş ekleyip tekrar karıştırabilirsiniz.
2. Süt Acı Oldu: Bu genellikle cevizlerde daha sık görülür. Cevizleri çok uzun süre ıslatmak veya bozuk ceviz kullanmak acı tadın sebebi olabilir. Cevizleri daha kısa süre ıslatmayı deneyin veya her zaman taze ve kaliteli ceviz aldığınızdan emin olun.
3. Posayı Ayırmakta Zorlanıyorum: İnce bir tülbent veya süt torbası kullanmak işi gerçekten çok kolaylaştırıyor. Eğer tülbentiniz yoksa, birkaç kat mutfak bezi de kullanabilirsiniz. Sadece çok ince dokunmuş olmasına dikkat edin.
4. Tadı Beklediğim Gibi Değil: Belki yemiş miktarı az gelmiştir, belki su oranı fazla. Belki de tatlandırmak için yeterince şey eklememişsinizdir. Bu tamamen damak zevkiyle ilgili. Birkaç denemeden sonra kendi ideal oranınızı bulacaksınız.
Sık Sorulan Sorular
Evde Yapılan Bitkisel Süt Ne Kadar Süre Dayanır?
Genellikle buzdolabında, temiz bir kapta saklandığında 3-4 gün tazeliğini korur. Ama tabii ki kullandığınız yemişin tazeliği ve hijyen koşulları da önemli. İlk yaptığınızda tadına bakıp emin olmanızda fayda var.
Herhangi Bir Yemişle Yapılabilir Mi?
Evet, prensip olarak birçok yemiş ve tohumla yapılabilir. Fındık, kaju, ay çekirdeği, kabak çekirdeği gibi alternatifleri de deneyebilirsiniz. Yulaf sütü veya pirinç sütü gibi tahıl bazlı sütler için de benzer yöntemler uygulanır ama ıslatma süreleri farklılık gösterebilir.
Hazır Sütlerden Farkı Ne?
En büyük fark içerikleridir. Evde yaptığınızda sadece yemiş ve su kullanırsınız (isteğe bağlı tatlandırıcılar hariç). Hazır sütlerde ise kıvam artırıcılar, koruyucular, emülgatörler ve bazen de ek şekerler bulunur. Ayrıca ev yapımı sütlerin tadı ve dokusu da genellikle daha doğaldır.
Süt Yapımı İçin Hangi Blender Daha İyi?
Yüksek devirli, güçlü bir blender veya mutfak robotu işinizi çok kolaylaştırır. Ne kadar güçlü olursa, yemişleri o kadar iyi püre haline getirir ve sütünüz o kadar pürüzsüz olur. Ama başlangıç için evdeki normal blender'ınız da iş görecektir, sadece biraz daha uzun sürebilir.
Posayı Ne Yapmadan Önce Tüketmeliyim?
Posayı taze taze kurabiye hamuruna veya smoothie’ye katabilirsiniz. Eğer kurutarak un haline getirecekseniz, iyice kuruduğundan emin olana kadar beklemelisiniz. Nemli kalan posalar çabuk bozulabilir.
Sonuç
Gördüğünüz gibi, evde ceviz ve badem sütü yapmak hem çok kolay hem de oldukça keyifli. Hem sağlıklı bir alternatife sahip oluyorsunuz hem de bütçenize katkıda bulunuyorsunuz. Başlangıçta belki birkaç denemede tam istediğiniz kıvamı ve tadı yakalayamayabilirsiniz, ama bu kesinlikle pes etmek için bir sebep değil!
Unutmayın, önemli olan başlamak. Bir kavanoz badem veya ceviz alın, ıslatın ve deneyin. Belki de hayatınızın en güzel bitkisel süt keşfi bu olacak. Hadi bakalım, mutfağa!
Zeynep Şahin
İstanbul'da yaşayan iki çocuk annesi. 2018'den beri evde hobi projeleri yapıyorum ve öğrendiklerimi burada paylaşıyorum. Karton, keçe, ahşap - elime ne geçerse bir şeyler üretmeye çalışırım. Çocuklarım en büyük ilham kaynağım.
Yorum yap
Yanıtlanan: